De meeste ChatGPT prompts zijn één regel: “schrijf een blog over X”. Het antwoord is dan ook precies dat: vlak, generiek, bruikbaar voor niemand. Het verschil tussen een matig en een sterk resultaat zit zelden in het model en bijna altijd in wat je erin stopt.
Hieronder krijg je een handvol voorbeelden die je vandaag kunt gebruiken, en belangrijker: je ziet precies waaróm ze werken. Want als je het patroon snapt, hoef je nooit meer een prompt te kopiëren. Dan maak je ze zelf.
Waarom de meeste ChatGPT prompts mislukken
Een model raadt. Het vult de gaten in je vraag op met het meest waarschijnlijke gemiddelde. Geef je weinig context, dan krijg je het gemiddelde van het hele internet terug: correct, saai, inwisselbaar.
De drie fouten die ik het vaakst zie:
- Geen rol of doel. Het model weet niet voor wie of waarom het schrijft.
- Geen materiaal. Je verwacht dat het feiten verzint die alleen jij hebt.
- Geen vorm. Je zegt niet hoe lang, in welke toon of in welk format je het wilt.
Los je die drie op, dan ben je al verder dan negen op de tien gebruikers. De rest is finetunen.
Voorbeeld 1 — Werk: een lastige e-mail
Zwakke prompt: “Schrijf een e-mail aan een klant die te laat betaalt.”
Sterke prompt:
- Je bent een zakelijke tekstschrijver. Schrijf een e-mail aan een klant die factuur #2024-118 (€1.450) 14 dagen te laat heeft betaald.
- Dit is een goede, langlopende klant — ik wil de relatie niet beschadigen, maar wel duidelijk zijn.
- Toon: vriendelijk-zakelijk, geen verwijten, wel een concrete deadline (binnen 7 dagen).
- Maximaal 120 woorden. Eindig met een open, niet-defensieve afsluiter.
Waarom dit werkt: er staat een rol in, een concreet feit (bedrag, termijn), een randvoorwaarde (relatie beschermen) en een vorm (lengte, toon, afsluiter). Het model hoeft niets meer te raden.
Voorbeeld 2 — Marketing: advertentieteksten
Zwakke prompt: “Schrijf advertenties voor mijn webshop.”
Sterke prompt:
- Je bent copywriter voor Meta-advertenties. Doelgroep: ouders van 30-45 die wandelschoenen zoeken voor hun kind.
- Product: waterdichte kinderwandelschoenen, €69, klittenband, gaat een heel seizoen mee.
- Geef 5 varianten van max 25 woorden. Elke variant één duidelijke hoek (prijs, gemak, duurzaamheid, comfort, garantie).
- Nederlands, geen uitroeptekens, geen holle superlatieven. Eindig elke variant met een korte call-to-action.
Waarom dit werkt: door om vijf hoeken te vragen dwing je variatie af in plaats van vijf keer dezelfde zin. De beperkingen (“geen uitroeptekens, geen superlatieven”) sturen de toon. Dat is precies het soort denkwerk dat je leert in prompt engineering.
Voorbeeld 3 — Schrijven: tekst verbeteren, niet vervangen
Zwakke prompt: “Maak deze tekst beter.”
Sterke prompt:
- Hieronder staat een alinea uit mijn nieuwsbrief. Herschrijf hem zo dat hij directer en menselijker wordt.
- Behoud mijn kernboodschap en mijn ‘je’-vorm. Knip lange zinnen op. Schrap vulwoorden.
- Verander geen feiten en verzin geen nieuwe.
- Geef daarna in twee regels uitleg wat je hebt veranderd en waarom.
- [plak hier je tekst]
Waarom dit werkt: “beter” betekent niets voor een model. “Directer, menselijker, korte zinnen, geen verzonnen feiten” is meetbaar. De vraag om uitleg achteraf maakt het bovendien een leermoment in plaats van een black box. Meer van dit soort handvatten vind je in betere prompts schrijven.
Zo maak je ChatGPT prompts zelf met KOMPAS
Alle voorbeelden hierboven volgen hetzelfde skelet. Ik noem het KOMPAS — zes onderdelen die je los kunt aan- en uitzetten, afhankelijk van hoe veeleisend je taak is.
- Kader — wie is het model en voor wie schrijft het? (“Je bent copywriter voor de doelgroep ouders 30-45.”)
- Opdracht — wat moet er concreet uit komen? (“Geef 5 advertentievarianten.”)
- Materiaal — de feiten die alleen jij hebt: prijzen, namen, je eigen tekst, een voorbeeld.
- Paalwerk — de grenzen: lengte, wat níét mag, welke toon vermeden moet worden.
- Afwerking — het format: aantal woorden, opsomming of lopende tekst, taal, afsluiter.
- Sturing — bijsturen na het eerste antwoord. Eén ding tegelijk aanpassen, niet alles opnieuw.
Je hoeft niet alle zes te gebruiken voor een simpele vraag. Maar als een resultaat tegenvalt, loop het rijtje af: bijna altijd ontbreekt er een Kader, Materiaal of Paalwerk. Dat is sneller dan keer op keer “nee, anders” typen. Wil je het verschil tussen losse trucs en een echt systeem snappen, lees dan ook het overzicht over AI-prompts in het algemeen.
Check je eigen prompt voor je hem verstuurt
Theorie is leuk, maar het went pas als je je eigen prompts onder de loep neemt. Plak je prompt in de gratis prompt-coach: die geeft je een score en herschrijft hem volgens KOMPAS, zodat je direct ziet wat er ontbrak. Doe dat een week of twee bij elke serieuze taak en je merkt dat je het patroon vanzelf in je hoofd krijgt.
Kom je er met de tool nog niet uit, of wil je dit voor je werk of team echt onder de knie krijgen? Dan is coaching de snellere route — in een groep of één-op-één, met je eigen prompts als oefenmateriaal.
Veelgestelde vragen
Werken deze ChatGPT prompts ook in Claude of Gemini?
Ja. De KOMPAS-structuur is modelonafhankelijk. Kader, materiaal en heldere grenzen helpen elk taalmodel. De formulering verschilt soms licht, maar het denkwerk is hetzelfde.
Moet een prompt altijd lang zijn?
Nee. Lengte is geen doel. Een korte vraag met de juiste context verslaat een lange vol ruis. Het gaat om de onderdelen die ertoe doen, niet om het aantal woorden.
Hoe voorkom ik dat ChatGPT feiten verzint?
Lever het materiaal zelf aan en zet expliciet in je prompt dat het geen feiten mag verzinnen of bronnen mag bedenken. Vraag bij twijfel om aan te geven waar het onzeker is.
Hoe stuur ik bij als het eerste antwoord tegenvalt?
Pas één ding tegelijk aan in plaats van de hele prompt overnieuw te schrijven. Zeg bijvoorbeeld alleen “korter en directer” of “voeg een concreet voorbeeld toe”. Zo zie je welke wijziging het verschil maakt.