Hoe schrijf je een goede prompt? Kort gezegd: je geeft de AI context, een heldere opdracht en een vorm waarin het antwoord moet komen. De meeste teleurstellende output komt niet doordat het model dom is, maar doordat de prompt te vaag was. “Schrijf iets over gezond eten” levert een grijze brij. “Schrijf een weekmenu voor twee personen, budget 60 euro, geen vis” levert iets dat je kunt gebruiken.
Ik werk met de KOMPAS-checklist: zes onderdelen die je langsloopt voordat je op enter drukt. Niet elke prompt heeft ze alle zes nodig, maar zodra een antwoord tegenvalt, ontbreekt er meestal eentje. Een goede prompt is je kompas — hij wijst het model de richting op.
De zes onderdelen van KOMPAS
KOMPAS staat voor Kader, Opdracht, Materiaal, Paalwerk, Afwerking en Sturing. Loop ze van boven naar beneden door.
- Kader — de rol en de situatie. Wie moet de AI zijn, voor wie schrijf je, wat is de context? “Je bent een ervaren boekhouder die uitlegt aan een zzp’er zonder financiële achtergrond.”
- Opdracht — wat moet er gebeuren, in één duidelijke werkwoordzin. “Vat deze tekst samen”, “schrijf drie varianten”, “vind de fout in deze code”. Eén hoofdtaak per prompt werkt het best.
- Materiaal — de input waarmee het model werkt. Je tekst, je data, je voorbeelden. Plak het er letterlijk bij in plaats van het te omschrijven.
- Paalwerk — de grenzen en regels. Lengte, wat juist niet, welke toon, welke taal. “Maximaal 150 woorden, geen jargon, je-vorm.”
- Afwerking — de vorm van het antwoord. Een tabel, een lijst met vijf punten, JSON, een e-mail met onderwerpregel. Vraag expliciet om de structuur die je wilt.
- Sturing — bijsturen na het eerste antwoord. “Korter”, “concreter”, “geef een voorbeeld bij punt 2”. Prompten is zelden in één keer raak.
Van vaag naar scherp: een voorbeeld
Stel je wilt een productbeschrijving. De luie versie: “Schrijf een productbeschrijving voor mijn koffiemok.” Wat krijg je? Generieke marketingtaal die op elke mok past.
Nu met KOMPAS erin verwerkt:
“Je bent een copywriter voor een kleine cadeauwinkel (Kader). Schrijf een productbeschrijving voor een handgemaakte keramiek koffiemok (Opdracht). Details: 350 ml, vaatwasserbestendig, mat zwart glazuur, gemaakt door een lokale pottenbakker (Materiaal). Maximaal 80 woorden, warme maar nuchtere toon, geen holle superlatieven (Paalwerk). Lever een pakkende kop plus twee korte alinea’s (Afwerking).”
Het verschil is groot, en je hebt er geen trucjes voor nodig. Je hebt alleen verteld wat je écht in je hoofd had. Dat is het hele punt: de AI kan niet raden wat jij niet opschrijft. Wil je dit oefenen op je eigen prompts? Plak ze in de gratis prompt-coach — die scoort je prompt en herschrijft hem volgens KOMPAS.
Veelgemaakte fouten
Een paar valkuilen die ik telkens terugzie, bij beginners en gevorderden:
- Te veel tegelijk vragen. Drie taken in één prompt geeft drie halve antwoorden. Splits ze op.
- Context weglaten omdat het “vanzelf spreekt”. Voor jou wel, voor het model niet. Het weet niets van jouw bedrijf, doelgroep of vorige gesprek tenzij je het erbij zet.
- Niet om een vorm vragen. Zonder gevraagde structuur krijg je standaard een lap proza. Vraag om een tabel of lijst als je dat nodig hebt.
- Stoppen na het eerste antwoord. Het eerste resultaat is een ruwe versie. Sturen hoort erbij — dat is de S in KOMPAS.
Werk je met meerdere modellen, dan helpt het te weten dat ChatGPT, Claude en Gemini elk net iets anders reageren op dezelfde prompt. De checklist blijft hetzelfde, maar de toon van het antwoord verschilt. Meer hierover lees je in betere prompts schrijven.
Waarom een vaste checklist sneller werkt
Het lijkt extra werk om zes onderdelen langs te lopen. In de praktijk bespaart het tijd, omdat je minder vaak hoeft te herstellen. Een prompt die in één keer raak is, scheelt je drie rondjes bijsturen. En zodra de checklist erin zit, doe je het op de automatische piloot — je merkt na een week dat je vanzelf rol, opdracht en vorm benoemt.
Voor wie het structureel onder de knie wil krijgen — denk aan werk, content of vibe coding met tools als Cursor of Lovable — werkt het sneller met begeleiding. In de coaching oefenen we op jouw eigen taken, niet op losse voorbeelden uit een cursus.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet een goede prompt zijn?
Zo lang als nodig, zo kort als mogelijk. Een goede prompt bevat alle context die het model niet kan raden, zonder opvulling. Soms zijn dat twee zinnen, soms een halve pagina met voorbeelden. Lengte is geen doel — duidelijkheid wel.
Werkt de KOMPAS-checklist voor alle AI-tools?
Ja. Kader, opdracht, materiaal, vorm en bijsturen zijn principes die voor ChatGPT, Claude, Gemini en beeld- of videotools gelden. De onderliggende behoefte is overal hetzelfde: het model heeft context en een heldere opdracht nodig.
Moet ik de AI een rol geven, zoals “je bent een expert”?
Een rol helpt vooral om toon en invalshoek te sturen. “Je bent een belastingadviseur” geeft ander taalgebruik dan “leg het uit aan een kind van tien”. Het is geen toverwoord, maar wel een handige knop om aan te draaien — dat is de K van Kader.
Wat doe ik als het antwoord toch niet klopt?
Stuur bij in plaats van helemaal opnieuw te beginnen. Benoem precies wat er mis is: “te lang”, “te formeel”, “je miste punt drie”. Dat is meestal sneller dan een nieuwe prompt, omdat het model de context van het gesprek vasthoudt.
Wil je weten hoe sterk jouw prompt nu scoort? Gooi hem in de gratis prompt-coach voor directe feedback, of bekijk de coaching als je het samen wilt oefenen op je eigen werk.